Op dinsdag 29 juni a.s. wordt er door de commissie Ruimtelijk van Alkmaar vergaderd over het stedenbouwkundige ontwerp voor het Pen dorp, een van de deelplannen van het project Viaanse Molen. Een mooi ontwerp, waarbij geluisterd is naar opmerkingen over het behoud van het gedachtengoed van Bonnema en Mien Ruys. De gemeenteraad heeft uitgesproken dat er aandacht moet zijn voor een groen landschap en klimaatacceptatie. Er is bewust gekozen voor behoud van erfgoed en natuur.

Deze uitgangspunten zijn meegenomen in de ontwerpfase, een mooi voorbeeld van samenwerking tussen een stedenbouwkundig architect, een landschapsarchitect en de afdeling Erfgoed van de gemeente Alkmaar. Dit heeft geleid tot een evenwichtig, duurzaam en circulair plan.

Voor een nieuwe weg vanuit het Pen dorp naar het noorden ligt zo’n evenwichtig, duurzaam en circulair plan er (nog) niet. Mede vanwege de aanleg van een recreatiegebied langs het kanaal gaat de bestaande Helderseweg voor een deel verdwijnen. Voor de nieuw aan te leggen weg gelden helaas geen uitgangspunten zoals die voor het Pen dorp zelf. En dat dreigt onze vereniging, Amateur Tuinders Vereniging De Rekere, enorm te schaden. Onze inspraak verzandt in algemeen geldende uitgangspunten en bestaand gemeentelijk beleid., wij ervaren dit alles deze als knellend en hebben wethouder Braak dan ook uitgenodigd om keuzes te maken. 

Bij de inspraak is er voor ons iets grondig misgegaan. De Rekere werd pas gevraagd om mee te denken nadat het ontwerp van het Pen dorp al in een vergevorderd stadium was. En daarin werd uitgegaan van een noordelijke ontsluitingsweg die over de Volkstuinen zou lopen. Waarom eigenlijk? De motivatie is ons onbekend. Waarom moet de ontsluiting van het PEN dorp ten koste van de volkstuinen gaan? Dit lijkt ons gewoon een onderdeel van de ontwerpopgave van het Pen dorp zelf. Voor de noordelijke ontsluiting zou een oplossing direct tussen het Pen dorp en de Helderseweg gezocht moeten worden.

Dus dreigt, wanneer de raad akkoord gaat met de plannen voor het Pen dorp, een grote volkstuin met zo’n 170 tuinders in grote problemen te komen. En ook hun medetuinders, partners en kinderen. Een bloeiende vereniging moet zich zorgen gaan maken over haar voortbestaan. En als zij kan blijven bestaan, wat zijn dan de consquenties voor respectievelijk de natuur waarin haar leden tuinieren en de mogelijkheden om haar terrein op dezelfde wijze te blijven beheren. Kortom, wat gaan deze plannen betekenen voor een ecologisch kostbaar gebied. Wordt dit het einde van de vereniging en de natuur?

In overleg met ecologen hebben wij ons complex in de afgelopen jaren tot een zeldzaam stukje natuur getransformeerd. Wij doen dit door natuurlijke oevers aan te leggen, stiltegebieden als broedplaats voor  steeds meer zeldzame vogels te creëren, ons maaibeleid aan te passen om ook insecten te sparen, enzovoorts. Deze zorg kan niet alleen onze zorg zijn, dit moet ook een zorg zijn van de gemeenteraad in het belang van de Alkmaarse burgerij. Wij kunnen niet achteloos blijven omgaan met de natuur. 

Als de raad het plan voor het Pen dorp goedkeurt, moet zij zich realiseren, dat zij hiermee ook instemt met de consequenties hiervan voor een noordelijke ontsluiting van het Pen dorp. Daarom is het nodig, dat de gemeenteraad keuzes maakt. 

Er zijn immers alternatieve oplossingen, maar deze moeten nog wel mogelijk worden gemaakt door herijking van de uitgangspunten, maatwerk. En bij het nadenken over een tracé moeten ook ecologen en landschapsdeskundigen worden betrokken.

Nagedacht en besloten moet worden over de volgende vragen. 

  • Willen we wel een weg verleggen ten koste van een tuinvereniging met een kwetsbaar natuurgebied.
  • Is het niet laakbaar dat het Pen dorp op zijn terrein geen grond gebruikt voor haar ontsluitingsweg en dat probleem over de schutting gooit?
  • Moet de recreatieve zone langs het kanaal vanaf de Voltastraat tot onze poort lopen, of kan deze ook 100 meter korter, of plaatselijk wat smaller?
  • Is het belang van 3500 m2 recreatie gebied groter dan een bloeiende vereniging met 40.000 m2  amateur tuinen?
  • Kan dat dilemma niet voorkomen worden door te volstaan met 2000 m2 recreatie gebied?
  • Waarom worden voor deze weg de strengste geluidsbelasting normen aangehouden, terwijl dat elders niet is gedaan?
  • En hebben wij wel voldoende zicht op alle kosten van het verleggen van de Helderseweg, materieel en immaterieel?

In Alkmaar begon eens de victorie!  De klimaatcrisis speelt wereldwijd een steeds belangrijker rol. Laten we straks in Alkmaar niet het verwijt krijgen dat dit bij belangrijke toekomstplannen niet is begrepen.

Guus Aben, voorzitter ATV De Rekere

commissie Ruimtelijk van Alkmaar: september 2021